lesidee kleuters juf Anke


Over Juf Anke

Sinds 2005 deel ik lesmateriaal op mijn site jufanke.nl. Ik wil anderen hiermee inspireren en enthousiasmeren. Daarnaast schrijf ik, samen met Els, voor Kleuteruniversiteit, Praxisbulletin, De Vier Windstreken en Lemniscaat. In 2017 is ons eerste eigen boek verschenen: Spelen met prentenboeken!


 

Sociaal-emotionele ontwikkeling

Filosoferen met jonge kinderen

Iedereen kan filosoferen. Al klinkt het misschien moeilijk, jij kan het ook. Het is een aangeboren behoefte om te willen weten hoe het leven in elkaar zit. Kinderen stellen niet voor niets honderden waaromvragen. Je kunt dus ook met jonge kinderen al aan het filosoferen gaan. Hun redeneringen zijn vaak ontroerend, origineel, creatief en ook verbazingwekkend slim.

Het mooie van filosoferen is dat je er, behalve je hoofd, verder niets voor nodig hebt. Zelfs geen kennis. Het hebben van weinig kennis is zelfs een voordeel, want dan kun je zelf bedenken hoe iets in elkaar zit.

Filosoferen is een bijzondere manier om een (kring)gesprek invulling te geven. Kinderen vergroten hierbij hun woordenschat en de mondelinge taalvaardigheid groeit. Ook leren ze beter naar elkaar luisteren, vragen aan elkaar te stellen, onder woorden te brengen wat ze denken, eigen ideeën te uiten en een mening te formuleren. Doordat kinderen elkaar op een andere manier leren kennen, ontstaat er meer begrip voor elkaar. En het leuke is, bij filosoferen is alles goed. Foute antwoorden bestaan niet.
Uit: Praatplaatjes van Fabien van der Ham

Filosoferen begeleiden

Als je aan de slag gaat met filosoferen met jonge kinderen is het belangrijk dat je de juiste vragen weet te stellen en door kunt vragen. Wat deze vragen zijn, lees je verderop. Zelf neem je geen deel aan het gesprek. Je stelt alleen de vragen en geeft beurten. Je neemt een nieuwsgierige houding aan. Realiseer je dat je zelf net zo min precies weet hoe het leven in elkaar steekt en dat je niet alle antwoorden paraat kunt hebben.

Vragen stellen

Wat zijn nu de juiste vragen als je wilt gaan filosoferen? Filosofische vragen zijn vragen waar geen eenduidig antwoord op te geven valt. Uiteindelijk komt het antwoord neer op een mening, maar je kunt die mening wel proberen goed te onderbouwen. Filosoferen kun je over alles wat er maar bestaat. Je kunt zelfs filosoferen over wat er niet bestaat. Het kan gaan over liefde, dieren, God, kunst, wetenschap, spelletjes, ouders, machines en woorden. Je kunt het zo gek niet bedenken of je kunt er filosofische vragen over bedenken. Wat dacht je van: 'zijn je ouders de baas over jou?' Op het eerste gezicht zeg je misschien ‘ja’, maar wat gebeurt er als je ouders vinden dat je in de sloot moet springen, mag je zelf dan je eigen baas zijn? Hmm, dan ben je misschien toch ook een beetje je eigen baas... Ingewikkeld!

Enkele voorbeelden van vragen:
- Kun je de baas over iemand zijn?
- Kunnen dieren denken?
- Waar was je voordat je geboren werd?
- Als de juf je iets vraagt waar je geen zin in hebt, moet je het dan toch doen?
- Heeft een vlieg gevoel?
- Wat is werk?
- Kan een robot denken?
- Wie is de baas van het heelal?
- Wanneer ben je klaar met leren?

Nadat je een vraag gesteld hebt, kun je het gesprek verdiepen door door te vragen. Op de site van de filosofiejuf vind je vragen die je kunt stellen, weergegeven op handige kaartjes.

--> Bekijk de doorvraagkaartjes

Praatplaatjes

Benieuwd naar nog meer vragen om over te filosoferen ging ik op zoek naar materiaal. Ik vond de Praatplaatjes van filosofiejuf Fabien van der Ham. De praatplaatjes zijn kaarten, ter grootte van een kwartetspel, met op de voorkant afbeeldingen en op de achterkant vragen. De vragen zijn zeer divers en interessant. Ik werd er meteen enthousiast van en heb zin om maandag te beginnen! Ik ben benieuwd of de kleuters vinden dat een baas altijd de baas is, waar ze het meest gelukkig van worden, welke mensen ze echt nodig hebben, wat ze zielig vinden en nog veel meer!

Het leuke van deze kaarten is dat bij elke vraag afbeeldingen horen. Zo wordt de vraag visueel voor de kinderen en kunnen ze de kaarten bij bepaalde werkvormen op volgorde leggen.
Bij de vragen zijn namelijk drie werkvormen bedacht:
1. Een voor een - Bij verschillende personen, dieren of voorwerpen wordt dezelfde vraag gesteld.
2. Baas boven baas - Er wordt één vraag gesteld en er worden verschillende personen, dieren of dingen genoemd. De kinderen leggen de kaartjes samen in een bepaalde volgorde, bijvoorbeeld van belangrijk naar onbelangrijk. De kinderen overleggen en discussiëren om tot een volgorde te komen.
3. Welles-nietes - Is het waar of is het niet waar? Is het goed of niet goed? De kinderen leggen de kaartjes bij een afbeelding van een + of een -.

Bij elke vraag staan 'graafvragen' op het kaartje om de vragen nog verder uit te diepen. Super handig!

Ik ben heel enthousiast over de Praatplaatjes. Voortaan gaan mijn kringgesprekken er anders uitzien. Met deze vragen kan ik alle kinderen bij het gesprek betrekken en ook de slimme kleuters worden uitgedaagd. Zelf vind ik het leuk om te filosoferen en ik ben dan ook heel benieuwd naar de antwoorden van de kinderen (want ja, ik mag natuurlijk niks zeggen).

--> Bekijk de Praatplaatjes
--> Bekijk Praatprikkels (voor kinderen vanaf 6 jaar)

filosoferen kleuters

Op de vlucht

Dit schooljaar kreeg ik een vluchteling in de groep. Dit was nieuw bij ons op school. Vol spanning wachtten we wat en vooral wie er komen ging. Sommige kleuters keken ernaar uit en wilden dit nieuwe kind met alles helpen, anderen vonden het spannend en vonden het maar gek, een 'donker' kindje in de groep. Om de kinderen erop voor te bereiden, ging ik op zoek naar een prentenboek over dit onderwerp. Ik vond Op de vlucht van Pimm van Hest en Aron Dijkstra. Op de vlucht vertelt een indrukwekkend verhaal dat aanleiding geeft tot een gesprek.

op de vlucht vluchtelingen prentenboek

Je kunt niet langer blijven
Hier is jouw thuis niet meer
Je vlucht en kijkt nog een keer om
Voor de laatste keer?

Alles achterlaten
Maar knuffel neem je mee

Knuffel houdt je warm
Knuffel geeft je kracht

Midden in de nacht

Midden op de zee
Uit: Op de vlucht

Ademloos luisterden mijn kleuters naar Op de vlucht. Het was muisstil in de groep. Hoewel het boek beter aansluit bij wat oudere kinderen, begrepen de kleuters door de sfeer van de illustraties goed waar dit verhaal over ging. Het is dan ook ontzettend mooi en aangrijpend geschreven.

Op de vlucht gaat over een meisje dat in een land woont waar het oorlog is. Ze voelt zich niet meer veilig en vlucht. In een bootje gaat ze de zee op. In het land waar ze aankomt, is alles nieuw. Een nieuwe taal, ander eten, andere mensen. Vreemden die je welkom heten, 'fijn om jou te zien' of met boze blikken 'Ik wil je hier niet zien'. Van deze laatste zinnen kreeg ik kippenvel en ook de kinderen greep dit aan. Waar ze voor het voorlezen van dit verhaal niet zo positief reageerden, waren ze daarna om: 'Dit kindje is welkom bij ons', 'Ik ga een tekening voor hem maken!'.

Pimm van Hest heeft het verhaal zo mooi geschreven. Met poëtische zinnen laat hij zien hoe het leven voor een vluchteling is. De illustraties maken, samen met de prachtige tekst, dat je af en toe echt even stil bent.

Emoties - prentenboek Spinnetje gaat griezelen …of toch niet?

Door Els
Regelmatig praat ik met mijn kleuters over hun emoties. Om de activiteit te introduceren ben ik altijd op zoek naar een goed prentenboek, waarin verschillende emoties aan bod komen. Ik heb er weer een gevonden: Spinnetje gaat griezelen …of toch niet? van Josina Intrabartolo, uitgeverij Scrivo Media.

Op een dag vertelt Moeder Spin dat ze een nieuwe baan heeft en dat ze daarvoor moeten verhuizen. Spinnetje reageert opgewonden, hij wil wel in het spookhuis wonen om de mensen te laten griezelen. Hij kan niet wachten en gaat al op weg. Onderweg sluiten twee vriendjes aan: Eekhoorn en Hyena.
Samen komen ze op de kermis aan en ze ontdekken meteen het spookhuis. Eekhoorn spring meteen het karretje in, Hyena loopt er voorzichtig achteraan en Spinnetje weet het niet meer. Is dit wel zo leuk?
Gelukkig is daar Moeder Spin, zij weet Spinnetje te troosten.

Spinnetje gaat griezelen …of toch niet? is een prachtig prentenboek om emoties bespreekbaar te maken. Het is een avontuurlijk verhaal waarin kinderen de emoties opgewonden, blij, stoer, verdriet, boos en angst in Spinnetje herkennen. Moeder Spin zorgt voor troost en begrijpt Spinnetje. Zij zorgt ervoor dat hij zelf mag kiezen wat hij wel of niet wil doen! De tekst leest prettig en is goed te begrijpen. Hierbij staan mooie paginagrote illustraties in zachte kleuren. Bijzonder is dat naast de tekeningen gebruik is gemaakt van foto’s. In de illustraties zie je delen van bladeren en houtpatronen terug.

Spinnetje gaat griezelen …of toch niet? is een prentenboek dat kinderen helpt om over hun emoties te praten.

Hooggevoeligheid - prentenboek Draakje Vurig

Door Els
In mijn klas herken ik ze: de kinderen die iets willen, alles uit de kast halen om hun doel te bereiken, die weinig obstakels willen tegenkomen op hun weg. Toch zit soms niet alles mee en dan ... ze voelen weerstand, het gaat niet lukken en binnenin komt er spanning. Deze hoopt zich op totdat het op een gegeven moment eruit wil en het kind zich onbegrepen voelt en zich verdrietig terugtrekt. Deze kinderen zijn 'hooggevoelig' en willen graag door iedereen begrepen worden. Om dit bespreekbaar te maken in de klas heb ik het prentenboek Draakje Vurig van Josina Intrabartolo, Janneke van Olphen & Martine Goudappel bekeken.

Op een zomerse dag zit Draakje Vurig op het strand. Wanneer hij een eiland in het meer zit liggen krijgt hij ineens een superidee: hij wil een piratenschip bouwen. Hij gaat meteen aan het werk, hij sjouwt en bouwt. In het begin krijgt hij hulp van zijn vriendje Sjoerd. Maar wanneer hij een splinter in zijn vinger krijgt, haakt hij af. Draakje Vurig moet nu alleen verder bouwen en van binnen stijgt zijn gevoel van spanning. Dit stijgt nog meer, wanneer zijn opa langskomt en ook niet enthousiast is over het plan. Dan is zijn piratenschip klaar. Niet helemaal wat hij in zijn hoofd had, maar toch gaat hij het water opzoeken. Zijn moeder wil hem tegenhouden en dan barst de bom. De spanning in zijn lijf is inmiddels zo hoog, die wil eruit. Hij spuwt vuur en zijn schip vat vlam. Gelukkig is daar zijn moeder, die hem rustig opvangt en troost. Zij begrijpt hem en komt op het idee om samen te gaan varen.

Draakje Vurig is een verhaal op rijm dat past bij de belevingswereld van jonge kinderen. De illustraties hierbij maken het gevoel van Draakje zichtbaar. Je ziet hem oranje worden, daarna rood en tot slot donkerrood. Nadat zijn spanning eruit is, zie je een verdrietig draakje. Een draakje dat zichzelf niet helemaal in de hand heeft. Het is fijn om na het voorlezen met kinderen over dit gevoel te kunnen praten en meer inzicht te krijgen in kinderen die extreem gevoelig zijn.
Achterin het boek is een informatief stuk toegevoegd. In eerste instantie voor ouders, die hun kind in Draakje Vurig herkennen, maar ook zeker voor leerkrachten om het kind dat 'hooggevoelig' is beter te begrijpen en te helpen.

Kindgesprekken

Steeds meer scholen voeren gesprekken met kinderen. Op internet vond ik een handige gesprekshapper met vragen die je tijdens zo'n gesprek kunt stellen. De gesprekshapper is zo'n happertje dat je kunt vouwen. (Ken je het van vroeger?) Je laat een getal noemen, opent en sluit het happertje dit aantal keer en er komt een vraag tevoorschijn. De gesprekshapper is gemaakt voor gesprekken met kleuters, maar natuurlijk ook aan te passen naar oudere kinderen.

De vragen op de gesprekshapper zijn:

- Wat kun je erg goed?
- Wat vind je moeilijk om te doen op school?
- Wat zou je willen veranderen in de klas?
- Wat wil je graag leren?
- Wat vind je niet leuk om te doen in de klas?
- Hoe voel jij je vandaag?
- Met wie zou je wel eens willen afspreken?
- Wat vind je leuk om te doen in de klas?

--> Download de gesprekshapper

Projecten over vriendschap en emoties

Project Omgaan met elkaar

Het project 'Omgaan met elkaar' bevat activiteiten om met kleuters in te gaan op dit thema. Het project richt zich vooral op het creëren van een positief groepsklimaat door middel van gesprekken, spellen en creatieve opdrachten. Een fijn project om te gebruiken tijdens de Week tegen Pesten.
--> Bekijk het project 'Omgaan met elkaar'

Omgaan met elkaar pesten kleuters lesidee

Project Vriendschap - Rikki en zijn vriendjes

Elke avond gaat Rikki naar de open plek in het bos. Hij speelt er met al zijn vriendjes: witte, maar ook grijze, bruine en zwarte konijntjes.

Word ook een vriendje van Rikki en schrijf in zijn vriendenboek!
Dit project over vriendschap is geschreven bij het boek Rikki en zijn vriendjes van Guido van Genechten. Het bevat reken- en taalactiviteiten, activiteiten voor de sociaal-emotionele ontwikkeling, een creatieve opdracht en enkele spellen.

--> Bekijk het project 'Rikki en zijn vriendjes'

Project Vriendschap - Wat een geluk dat ik jou gevonden heb!

Herman de haas springt altijd zijn neus achterna,
zijn neus leidt hem deze keer naar iets heel bijzonders!

In het pakket 'Vriendschap' gaat Herman op zoek naar het allerliefste hazenmeisje. Tijdens reken- en taalactiviteiten, creatieve opdrachten en een spelles volg je zijn neus. Vindt Herman zijn liefde? De activiteiten zijn geschreven bij het vertederende boek ‘Wat een geluk dat ik jou gevonden heb’ van Guido van Genechten.
--> Bekijk het lespakket 'Vriendschap'

vriendschap juf anke

Het kleurenmonster - kleuren en emoties

Dit is het kleurenmonster.
Hij is vanmorgen met een vreemd gevoel opgestaan.
Hij is in de war en heeft geen idee waarom.

Help het kleurenmonster zich weer fijn te voelen! Ontdek zijn gevoelens en geef ze een plek met de activiteiten uit dit pakket. Het pakket bevat kringactiviteiten, creatieve opdrachten en spellen rondom gevoelens en kleuren bij het boek ‘Het kleurenmonster’ van Anna Llenas.

--> Bekijk het project 'Het kleurenmonster'

Project Vriendschap - Zoevende Zebra

Versterk het groepsgevoel door met de kleuters te praten over vrienden maken en ruzies oplossen, door het maken van een vriendschapsslinger, met Zebra te zoeven in de speelzaal en andere gezellige activiteiten uit het vriendschapsproject 'Zoevende Zebra'.
Dit project is voor Kleuteruniversiteit en uitgeverij Lemniscaat geschreven aan de hand van het mooie, gelijknamige prentenboek van Jenni Desmond.
--> Download 'Zoevende Zebra' gratis op Kleuteruniversiteit

Zoevende Zebra

Project 'Ik ben Harry Vink'

Harry zat zo stil mogelijk en luisterde naar zijn gedachten. Hij had er meer. Hij vond ze leuk. Ben ik de eerste vink die denkt? dacht hij. Ik ben geweldig, dacht Harry.

Maak kennis met Harry Vink, een heel bijzondere vogel. In dit project neem je een kijkje in zijn wereld aan de hand van verschillende activiteiten. Fladder met Harry mee naar de boom, maar … pas op voor het Beest. Luister goed naar de stilte om je heen. Bedenk namen voor Harry’s vinkenvriendjes en ontdek hoe geweldig je zelf bent! Gratis educatief project bij het boek ‘Ik ben Harry Vink’ van Lemniscaat.
--> Download 'Ik ben Harry Vink' op Kleuteruniversiteit

ik ben harry vink lessuggesties

Groepsvormende activiteiten

Weer naar school - groepsvorming

Start het nieuwe schooljaar goed met de gezellige, groepsvormende activiteiten uit de pakketten 'Een nieuw schooljaar'. De pakketten bevatten een activiteit voor elke dag van de eerste schoolweek. De pakketten zijn verschillend, het maakt niet uit met welk pakket je aan de slag gaat. Pakket 3 bevat als extra reken- en taalactiviteiten voor de tweede week.
Het ene jaar kun je pakket 1 gebruiken, het andere jaar pakket 2 en dan weer pakket 3.
--> Bekijk 'Een nieuw schoojaar' - pakket 1
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 2
--> Bekijk 'Een nieuw schooljaar' - pakket 3

nieuw schooljaar kleuters juf anke groepsvorming

Wensketting
Wensketting maken

Groepsfoto
'Groepsfoto' uit het pakket 'Een nieuw schooljaar'

Sociogram

Benieuwd wie er populair is in je groep en wie uit de groep 'verstoten' zijn? Vul dan eens het sociogram in. Dit kan gratis en makkelijk op www.sociogram.nl. Hier moet je een account aanmaken en de leerlingen uit je groep invoeren.
Vervolgens moet elk kind 4 vragen beantwoorden, nl.:
1. kies 3 kinderen waarmee je graag speelt
2. kies 3 kinderen waarmee je liever niet speelt
3. kies 3 kinderen waarmee je graag werkt
4. kies 3 kinderen waarmee je liever niet werkt
Na het beantwoorden van alle vragen maakt sociogram.nl een mooi sociogram van jouw groep, wat je meteen uit kunt printen.
Bij de kleuters kan de leerkracht de vragen stellen en de antwoorden meteen invoeren op de computer/laptop.

Thema vriendjes

Beeldende activiteiten
Werk met de kinderen rondom de verhalen van Jip en Janneke. Laat ze bijv. zelf Jip en Janneke maken van een zwart rond vouwblaadje (voor het hoofd) en wit en zwart papier (voor het lijf).
Of laat de kinderen Jip en Janneke tekenen, inkleuren of zelf een tekening maken met als onderwerp 'ik en mijn vriendje'.

Liedjes en versjes
Als je vindt - hij is de liefste
en de knapste van de klas
en hij draagt de leukste kleren
en de allermooiste jas
en hij heeft de mooiste ogen
en het aller-leukste haar
en hij zegt de liefste dingen
en doet nooit gemeen of raar
en hij heeft de sterkste handen
en de allermooiste stem
nou dan ben je - 'k weet het zeker
toch wel echt verliefd op hem!
Uit: Het grote versjesboek

We maken een kringetje
van jongens en van meisjes
we maken een kringetje
van tralala
maak nu een buiging
maak nu een buiging
bij de hand, bij de hand
neem je vriendje bij de hand 2x.

Er zat een klein zigeunermeisje
huilend op een steentje
huilend, huilend, heel de dag alleen
sta op, meisje lief
en droog je traantjes af
en kies een kindje (vriendje) uit de kring
waarmee je dansen mag.

Jij bent groot,
jij bent klein
wij kunnen heel goed vriendjes zijn
ik ga dansen en ik doe mee, wij doen alles met z'n twee.
Variatie: springen, lopen..

Een vis is blij met water
een trein met een station
een aapje met bananen
een ijscoman met zon
een plant is blij met regen
een baby met zijn pap
een ridder met zijn degen
een clowntje met een grap
een kip is blij met eitjes
een Eskimo met kou
een bloempje met de bijtjes
en ik ben blij met JOU!
Uit: Het grote versjesboek

Vriendinnetje dinnetje dinnetje
vriendinnetje mijn koninginnetje
er is niet één ander kind
dat ik zo aardig vind.
Vriendinnetje dinnetje dinnetje
vriendinnetje mijn koninginnetje
en als ik later trouw
trouw ik natuurlijk met jou!
Uit: Het Li-la-liedjesboek van Schatkist

Jij bent m'n beste vriend
m'n allerbeste vriend
en altijd zijn we samen
want bij jou vind ik het fijn
Jij bent m'n beste vriend
m'n allerbeste vriend
we zullen altijd vrienden zijn.
Uit: Het Li-la-liedjesboek van Schatkist

Prentenboeken en verhalen
De mooiste vis van de zee - M. Pfister
De mooiste vis van de zee heeft glitterschubben. Daar is hij ontzettend trots op. De andere vissen willen ook wel zo'n mooie schub, maar de mooiste vis wil niet delen. De andere vissen laten hem links liggen. Dan komt de mooiste vis op het idee dat hij misschien toch wel één klein schubje kan missen. Hij geeft deze aan de kleinste vis. Deze straalt van blijdschap. Dat maakt de mooiste vis gelukkig en hij beseft dat delen zo gek nog niet is.

Jip en Janneke - Annie M.G. Schmidt
Jip en Janneke spelen vaak samen. Dat gaat niet altijd goed. Regelmatig hebben ze ruzie. Deze verhaaltjes zijn goed om voor te lezen en om er met de kinderen over te praten.

Slompie - Gerard van Midden
Slompie is een spin met 5 poten. Hij woont in de badkuip en is daar ooit vast komen te zitten onder de grote zwarte dop. Sindsdien mist hij een pootje. De familie van Slompie moppert op hem. Ze zeggen 'loop toch door, slome Slompie'! Slompie voelt zich erg verdrietig, tot de oude langpootmug het niet langer aan kan zien en met een geweldig plan komt...

Wasbeer en otter redden een rups - Mariken Jongman en Irene de Goede
Otter vindt een rups en ontfermt zich over het diertje. Hij stopt hem in een pothuis. Dan ontdekken wasbeer en otter dat de rups een vlinder is geworden. Nu moeten ze hem vrij laten. Wasbeer en otter vinden dat erg moeilijk. Ze willen hun nieuwe vriend niet missen. Wat zullen ze doen?

Jacobus en de vriendschapstaart - Steven Pont en Mark Janssen
Jacobus voelt zich somber. Wat hij ook probeert, het lukt hem niet om weer vrolijk te worden. Totdat hij naar zijn goede vriend Mol gaat. Die bedenkt een heel slim plannetje.

Kikker vindt een vriendje - Max Velthuijs
Kikker vindt een lief beertje in het bos. Hij neemt hem mee naar huis, zorgt goed voor hem en leert hem praten. Alle dieren spelen met Beertje. Ze worden de beste vrienden.

Kikker en de vreemdeling - Max Velthuijs

Kleine bever en de echo
Kleine bever voelt zich eenzaam en wil heel graag een vriendje hebben. Dan dan hoort hij aan de overkant van de rivier een stem van iemand die ook een vriendje zoekt. Hij gaat er met de boot opaf.

Hallo vriend - Marcus Pfister
De leeuw wil graag dat de egel zijn vriendje is. De egen wil graag zijn vriendje zijn, als de leeuw wat meer op de toekan leek. Ook andere dieren hebben elk hun wens.

Wil je mijn vriendje zijn - Eric Carle
Kleine muis gaat op zoek naar een vriendje. Maar niemand heeft belangstelling. Uiteindelijk komt hij een andere muis tegen en die wil heel graag zijn vriendje zijn.

Rikki en zijn vriendjes - Guido van Genechten
Elke avond gaat Rikki naar de open plek in het bos. Hij speelt er met al zijn vriendjes. Vreemd genoeg is Rikki de enige die met iedereen speelt...

Kralenplanken

  

  

Regels voor de klas

Regels op rijm

Hier vind je enkele regels op rijm voor de kleutergroep:
* Samen spelen en samen delen
* Zeg geen NEE, maar "speel jij ook met ons mee?"
* Eerst even vragen als je wat wilt lenen, dan kan je het pas meenemen
* Ik pak mijn jas en tas en kom rustig terug naar de klas
* Als ik met een werkje stop, ruim ik alles netjes op
* Even praten na een ruzie is fijn, dan kunnen we weer vrienden zijn
* Laten we hopen dat we in de klas rustig kunnen lopen
* Ruzie maken is niet fijn, we willen allemaal vriendjes zijn
* Als niemand jou helpen kan, vraag het aan de juffrouw dan
* Er is er maar 1 die praat, zodat alles beter gaat
* Ik houd mijn mond, als er niets aardigs uit komt
* Heeft een vriendje soms verdriet, help hem dan als je het ziet
* Nu laten wij merken, dat wij rustig kunnen werken
* Als iemand zegt STOP, dan houd je op

Voor leuke tekeningen van Dagmar Stam, passend bij deze regels, kijk op http://kleutergroep.nl/School-welkom/Regels%20in%20de%20klas/Regels%20als%20versjes.pdf

Kapstokregels

3 Kapstokregels, geschikt voor de hele school:
* voor groot en klein zullen we aardig zijn
* de school is een wandelgebied, buiten hoeft dat lekker niet
* we zullen goed voor onze spullen zorgen, dan zijn ze weer te gebruiken morgen.

Beloningssystemen

Vliegtuig
Als je voor de klas een beloningsysteem in wilt voeren om een bepaald doel te bereiken (bijv. goed opruimen na het werken, fijn met elkaar omgaan, rustig werken) dan is dit een leuk idee:
Maak een vliegtuigje, bijvoorbeeld door een kleurplaatje van internet uit te printen en het vliegtuig uit te printen en leuk te kleuren. Maak een strook met vakken van 1 tot 10 (verticaal). Hang deze strook op het prikbord. Hang het vliegtuigje onderaan, bij 0 of 1.
Bespreek met de kinderen welk doel je wilt bereiken: bijv. wij gaan oefenen om fijn met elkaar te spelen. Dat lukt als we elkaar geen pijn doen etc.
Geef duidelijk/concreet aan wat de kinderen moeten doen om het doel te kunnen bereiken.
Iedere keer als dit lukt, de kinderen hebben bijv. gespeeld zonder te slaan of dit was een stuk minder dan 'normaal', dan gaat het vliegtuigje een hokje omhoog. Als het vliegtuig boven is bij de 10 (teken in dit hokje een zonnetje of smiley) dan mag de klas iets leuks uitkiezen. Bijv. tv kijken, een filmpje kijken, extra buiten spelen, een spelletje doen, naar de speelzaal. Laat de klas kiezen wat ze graag als beloning willen. Daarna gaat het vliegtuig weer omlaag om weer opnieuw omhoog te kunnen vliegen.
Ga uit van het positieve, haal het vliegtuig dus niet na een keer niet fijn buiten spelen omlaag. Doe dit alleen als er iets is gebeurt wat écht niet kan en waar je heel teleurgesteld over bent, zodat de kinderen ook zien dat dit helemaal niet goed is.

In plaats van een vliegtuigje kun je ook iets anders bedenken, zoals een pad door een bos. Het pad bestaat uit 10 rondjes waar een poppetje wat erop geprikt zit, overheen moet lopen.

Als je een knuffel zoals PomPom of Flip in de klas hebt, is het leuk om deze knuffel in het vliegtuigje te laten zitten of over het pad te laten lopen. Dit is uiteraard een plaatje van deze knuffel!

Blokjes
Als je met een individuele leerling iets wilt bereiken, zoals niet door de kring praten of wat beter stilzitten, kun je blokjes gebruiken.
Leg 3 blokjes op een plek die jij en het kind kunnen zien. Vertel het kind duidelijk wat je van hem/haar verwacht, bijv. we gaan oefenen om niet door de kring te roepen. Als je dat doet, raak je een blokje kwijt. Als je aan het eind van de ochtend nog 3 blokjes hebt, krijg je een sticker.
Wanneer het kind door de kring roept, haal je, zonder iets te zeggen een blokje weg. Het is niet de bedoeling dat je dit in de kring zegt zodat alle andere kinderen het ook weten.

Nog beter: ga uit van het positieve. Iedere keer wanneer het kind de vinger opsteekt en op de beurt wacht, leg je, zonder iets te zeggen, eventueel met een non-verbaal signaal, een blokje neer. Als het kind bijv. 3 blokjes kan verzamelen op een dagdeel, wordt dat beloond.
Als dit goed gaat, kun je het verhogen naar 5 blokjes etc. tot het goed gaat.

Stickerkaart
Voor een individueel kind of de hele groep.
Wanneer iets goed gaat waar aan gewerkt moet worden, verdient de groep of het kind een sticker op de stickerkaart. Als de kaart vol is, bijv. bij 10 stickers, krijgt het kind of de klas een beloning.

Beloningskaarten

Hier vind je verschillende beloningskaarten om te gebruiken in de groep.
De kaarten kunnen zowel voor de hele groep gebruikt worden als voor één leerling.

Tips
* Overleg met de leerling over het doel, vertel waarom je de kaart inzet. * Spreek duidelijk met de leerling af welk gedrag hij/zij moet laten zien om een sticker, ingekleurd plaatje of stapje omhoog op de kaart te verdienen.
* Bekijk wat haalbaar is voor deze leerling. Start je meteen met 10 stickers voor een volle kaart of begin je met bijv. 5. Als dit lukt, kun je daarna naar 10 en zo stel je als het ware steeds hogere eisen.
* Spreek een moment af waarop je samen naar de beloningskaart kijkt. Meteen na de kring, na het werken of buiten spelen, aan het eind van een ochtend of direct: 'je hebt dit nu goed gedaan! Je krijgt een sticker op je kaart'.
* Het is fijn als de leerling die met de beloningskaart werkt een beloning voor de hele groep kan verdienen wanneer de kaart vol is, zoals een keer extra naar de speelzaal, een filmpje kijken, langer buiten spelen, spelletje spelen in de klas, een voorleesboek kiezen, een sticker voor alle kinderen... De leerling die dit voor de groep verdiend heeft, mag kiezen.
Op deze manier zal de groep gemotiveerd zijn om het kind te helpen het doel te bereiken. De hele groep is betrokken en iedereen verdiend een beloning, ook kinderen die het gewenste gedrag vertonen.

beloningskaart

--> Download de beloningskaarten

Materiaal en methodes

Doos vol gevoelens
De doos vol gevoelens is ontworpen om de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen te ondersteunen en is opgebouwd rond de vier basisgevoelens: blij, bang, boos, verdrietig.
Op een speelse manier leren de kinderen gevoelens herkennen, begrijpen en uiten.
De doos bevat veel activiteiten om met kinderen rond gevoelens te kunnen werken.

Het huis vol axen en gevoelens
Deze set is het vervolg op "De doos vol gevoelens".
Het huis vol axen en gevoelens heeft als doel kinderen inzicht te geven in de vraag "hoe gedraag je je ten opzichte van de ander?"
Kinderen verwerven in de omgang met anderen heel veel sociale vaardigheden op een spontane manier. Ook beseffen ze gaandeweg dat hun gedrag bepaalde effecten of gevoelens teweeg brengt bij de ander. Sommige kinderen hebben hier moeite mee. Ze zijn niet in staat te voorspellen wat het effect van hun gedrag op de ander zal zijn en dan kan het mislopen.
Om de kinderen zicht te helpen krijgen op hoe mensen met elkaar omgaan, onderscheidt het huis vol axen en gevoelens tien relatiewijzen. Die worden elk voorgesteld door een totemdier:

de pauw: zich kunnen tonen aan anderen
Ik ben de pauw, dat zie je gauw
ik heb wel honderd mooie veren
ik tooi me nu met groen en blauw
ik toon je steeds mijn beste kleren.

de wasbeer: waardering en respect kunnen uitdrukken
Ik ben de wasbeer. Ik waardeer
al 't goede en 't mooie dat ik zie
en voor een diertje met een veer
ja, daarvoor val ik op mijn knie.

de poes: hulp kunnen vragen en zorg kunnen aanvaarden
Ik ben de poes en ik geniet
van al die streeltjes die ik krijg,
van al de zorg die jij mij biedt
jij weet wel best tot wat ik neig.

de bever: hulp kunnen bieden en zorg kunnen dragen
Ik ben de bever en ik zorg
voor jou en jan en alleman
voor al je zorgen sta ik borg
ik verzorg iedereen zoveel ik kan.

de leeuw: leiding kunnen geven
Ik ben de leeuw, een slimme baas
'k geef van de taak ieder zijn deel
'k wil geen protest of geblaas
doe nu maar snel wat ik beveel.

de kameel: leiding kunnen volgen en meewerken
Ik ben de kameel, een beste knecht,
ik doe al wat jij mij beveelt
ik luister naar al wat jij zegt.
Ik weet echt niets wat mij verveelt.

de steenbok: zich kunnen verdedigen
Ik ben de steenbok en 'k zeg geen neen!
neen, dwing mij niet, want opgelet
'k stoot met mijn kop, 'k houd stijf mijn been
je vindt bij mij een sterk verzet.

de uil: iets voor zich kunnen houden
Ik ben de uil met mijn geheim
doe tegen mij maar niet zo zot
'k heb alles dichtgeplakt met lijm
mijn kistje is heel goed op slot.

de schilpad: zich terugtrekken
Ik ben de schilpad en 'k verdwijn
in 't holletje onder mijn schild
want ik heb pijn. Laat mij maar zijn
tot mijn verdriet wat is gestild.

de havik: kunnen aanvechten en kritiek kunnen geven
Ik ben de havik en ik klauw
naar al wat slecht is en verkeerd
wat ruw, oneerlijk is en flauw
zo heb je snel je les geleerd!

Beertjes
Om de werkhouding en taakgerichtheid te verbeteren worden vaak de beertjes van Meichenbaum gebruikt. Zoek bij Google op de beertjes van Meichenbaum.

Leefstijl
Leefstijl is een methode voor de sociaal-emotionele ontwikkeling. Leefstijl bestaat uit een handleiding voor de leekracht, werkboekjes per thema voor de leerlingen, een verhalenboek en het boek Energize! met leuke tussendoortjes en groepsvormende spelletjes.

Boekenserie 'Bobbels & Bubbels'
De serie 'Bobbels & Bubbels' van uitgeverij Clavis bevat erg leuke boeken die inzoomen op emoties als angst, verdriet en boosheid bij jonge kinderen en helpen deze positief om te vormen.

Rouwverwerking

Prentenboeken

Derk Das blijft altijd bij ons - Susan Varley
Een mooi prentenboek over de dood en rouwverwerking.

Lieve oma Pluis - Dick Bruna
Oma Pluis is dood. Het was net of ze sliep, alleen ademde ze niet meer. Op een mooi plekje in het bos gaan Nijntje en haar familie oma begraven.

Kikker en het vogeltje - Max Velthuijs
Kikker laat Varkentje een vogeltje zien. Kijk, kapot, hij doet het niet meer. Ook Eend en Haas komen erbij. Diep onder de indruk begraven ze het vogeltje. Daarna spelen ze tikkertje.

Sterrenkind - Patrick Somers
Na de zomervakantie mogen alle kinderen in de klas vertellen wat ze hebben meegemaakt. Tineke vertelt dat ze heel verdrietig is, omdat haar broertje Michiel in de vakantie gestorven is. Hij was al lang ziek. De kinderen zijn erg onder de indruk van het verhaal van Tineke. Aan de hand van hun eigen ervaringen praten ze samen met de juf over wat er met de mens gebeurt, als hij sterft





facebook juf Anke